Türkiye ile Rusya arasındaki mal ticaretinde ağustos ayında sert bir gerileme yaşandı. TÜİK verilerine göre Türkiye’nin Rusya’dan yaptığı ithalat bir ayda yaklaşık 1,3 milyar dolar azalırken, Karadeniz’de liman ve gemi trafiğini etkileyen saldırılar lojistik hatlar üzerindeki baskıyı artırdı.
TÜİK’in genel ticaret sistemi verilerine göre Türkiye, temmuz ayında Rusya’dan 3 milyar 232 milyon dolarlık mal ithal etmişti.
Ağustosta bu tutar 1 milyar 935 milyon dolara geriledi. İki ayın verileri karşılaştırıldığında aylık düşüş yüzde 40,1’e ulaşıyor.
Gerileme yalnız aylık karşılaştırmada görülmedi. Ağustos 2025’te Türkiye’nin Rusya’dan yaptığı ithalat 3 milyar 286 milyon dolar seviyesindeydi. Böylece yıllık düşüş yüzde 41,1 oldu.
Türkiye’nin toplam ithalatı ise aynı dönemde ters yönde hareket etti. Ağustosta toplam ithalat geçen yılın aynı ayına göre yüzde 10,5 artarak 28 milyar 706 milyon dolara yükseldi.
Bu tablo, Rusya’dan yapılan ithalattaki düşüşün Türkiye’nin genel ithalatındaki bir daralmadan kaynaklanmadığını gösteriyor.
Ülke sıralaması da değişti. Temmuz ayında Çin’in ardından Türkiye’nin ikinci büyük ithalat kaynağı olan Rusya, ağustosta Almanya’nın gerisine düştü.
Ağustosta Çin’den 4 milyar 706 milyon dolar, Almanya’dan 2 milyar 68 milyon dolar ve Rusya’dan 1 milyar 935 milyon dolarlık ithalat gerçekleştirildi.
Yılın ilk sekiz ayında ise Rusya’dan yapılan ithalat 26 milyar 108 milyon dolar oldu. Geçen yılın aynı döneminde bu tutar 28 milyar 554 milyon dolardı. TÜİK tutarlarının karşılaştırılması, sekiz aylık dönemde Rusya’dan ithalatın yaklaşık yüzde 8,6 gerilediğini gösteriyor.
Rusya’dan Türkiye’ye yapılan sevkiyattaki sert düşüş, Karadeniz’de deniz taşımacılığının ciddi güvenlik sorunlarıyla karşı karşıya kaldığı bir döneme denk geldi.
Yaz aylarında Rusya ve Ukrayna’nın karşılıklı olarak liman ve deniz altyapısını hedef alan saldırıları yoğunlaştı.
Novorossiysk, Taman ve Azak Denizi çevresindeki tesislerde yaşanan kesintiler özellikle tahıl, petrol ürünleri ve diğer dökme yüklerin taşınmasını zorlaştırdı.
Dışişleri Bakanlığı, Yaşar ve Nadezhda isimli Türk sahipli sivil gemilerin 3 Ağustos akşamı Novorossiysk Limanı’ndan ayrıldıktan sonra insansız hava araçlarıyla saldırıya uğradığını açıkladı. Saldırıda aralarında Türk vatandaşlarının da bulunduğu bazı mürettebat üyeleri yaralandı.
Bakanlık daha sonra Karadeniz’de savaşın sivil gemileri de etkileyecek şekilde yayılmasından ciddi endişe duyulduğunu belirterek seyrüsefer güvenliğinin sağlanması çağrısında bulundu.
Ağustos ortasında Novorossiysk’teki önemli tahıl terminallerinin saldırılar nedeniyle faaliyetlerini durdurması da Rusya’nın güney ihracat koridorundaki baskıyı artırdı.
Bölgedeki güvenlik riski yalnız tesislerin fiziksel kapasitesini etkilemedi. Gemilerin limanlara uğrama isteğinin azalması, sigorta ve navlun maliyetlerinin yükselmesi de ticareti zorlaştıran unsurlar arasında yer aldı.
Rusya’daki sektör temsilcileri ve uzmanlar, Türkiye’ye yapılan sevkiyattaki gerilemede lojistik sorunların yaz aylarında belirleyici hale geldiğine dikkat çekiyor.
Düşüşün özellikle kömür, demir-çelik ürünleri, bakır, bazı yakıt türleri ve tarım ürünlerinde yoğunlaştığı belirtiliyor.
Rusya Tahıl Birliği kaynaklarına dayandırılan bilgilere göre ağustos ayında Rusya’dan Türkiye’ye tahıl sevkiyatı yapılmadı.
Bu gelişme, Türkiye açısından özellikle un ve diğer işlenmiş tarım ürünleri sektöründe kullanılan Rus hammaddesinin ticaret rotasını önemli hale getiriyor.
Rusya’nın güneyindeki limanların aksaması yalnız tahıl taşımacılığını değil, kömür ve diğer dökme yük sevkiyatlarını da etkiledi.
Bununla birlikte, ağustos ayındaki 1,935 milyar dolarlık toplam ithalat rakamının ne kadarının tek tek hangi ürün gruplarındaki gerilemeden kaynaklandığına ilişkin ayrıntılı ürün bazlı dağılım TÜİK’in ana haber bülteninde yer almıyor.
Bu nedenle toplam düşüşü tek bir ürüne veya yalnız liman saldırılarına bağlamak mümkün değil.
Daha uzun vadede Rusya’dan ithalattaki gerilemede yaptırım riski, ödeme ve uyum süreçleri, enerji tedarikinin çeşitlendirilmesi ve ticaret rotalarındaki değişikliklerin de etkili olduğu değerlendiriliyor.
Ağustostaki sert aylık hareketi önceki dönemlerden ayıran unsur ise Karadeniz’deki lojistik ve güvenlik sorunlarının aynı dönemde belirgin biçimde artması oldu.
Karadeniz’deki taşımacılık sorunu Türkiye açısından yalnız Rusya ile ikili ticaret konusu değil.
Bölgedeki saldırılar Türk sahipli gemileri, tahıl ticaretini ve Karadeniz üzerinden çalışan lojistik şirketlerini de doğrudan etkiliyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 19 Eylül’de yaptığı açıklamada Karadeniz’de ticaretin Türkiye açısından önemine dikkat çekerek limanlara ve deniz hareketliliğine yönelik saldırıların arttığını söyledi.
Türkiye’nin hem Rusya’ya hem Ukrayna’ya bu saldırıların sınırlandırılmasına yönelik bir teklif gönderdiğini belirten Fidan, taraflardan cevapların geldiğini ve çalışmaların sürdüğünü açıkladı.
Rus lojistik sektöründen gelen bilgilere göre ise ...