Çin ekonomisinden 14 Ekim sabahı gelen iki ayrı veri, dünya ticaretindeki rekabetin nasıl şekillendiğini gösterdi. İhracat hızlanırken fabrikaların satın aldığı enerji ve hammaddeler pahalandı. Buna rağmen tüketici fiyatları sınırlı yükseldi.
Çin Gümrükler Genel İdaresinin açıkladığı eylül verilerine göre ülkenin ihracatı dolar bazında geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 36,3 arttı. Ekonomistlerin beklentisi yüzde 25,5 düzeyindeydi.
Ağustosta yüzde 25 olan ihracat artışının eylülde belirgin biçimde hızlanması, Çinli üreticilerin dış pazarlardaki güçlü konumunu koruduğunu ortaya koydu. İthalat da beklentilerin üzerinde büyüdü. Eylülde yıllık artış yüzde 31'e ulaşırken ekonomistler yüzde 24,5 civarında bir yükseliş bekliyordu.
Ancak ihracat ve ithalattaki bu güçlü artışın arkasında yalnızca satılan ürün miktarındaki değişim bulunmuyor. Özellikle teknoloji ürünlerinin ve enerji hammaddelerinin fiyatlarındaki hareketler de dış ticaretin dolar cinsinden değerini etkiliyor.
Çin'in eylül ayında verdiği dış ticaret fazlası 133,53 milyar dolara ulaştı. Bu rakam ağustosta yaklaşık 119,09 milyar dolar seviyesindeydi. Gümrük idaresinin yuan cinsinden açıkladığı verilere göre eylülde toplam mal ticareti ilk kez 5 trilyon yuan sınırını aşarak 5,16 trilyon yuana çıktı.
Yılın ilk dokuz ayında Çin'in toplam mal ticareti 39,94 trilyon yuana ulaşırken, ihracat yüzde 16,4, ithalat yüzde 22,3 arttı.
Ortaya çıkan tablo, Çin ekonomisinin dış ticarete dayalı büyüme gücünü koruduğunu gösteriyor. Ancak küresel pazarlarda Çin kaynaklı ürünlerin ağırlığının artması, özellikle Avrupa'da üreticilerin karşı karşıya kaldığı rekabeti daha da önemli hale getiriyor.
Dış ticaretteki güçlü büyümeye karşılık sanayide fiyat baskısı da artıyor. Çin Ulusal İstatistik Bürosunun eylül verilerine göre sanayi üretici fiyatları yıllık yüzde 5 yükseldi. Bu, Haziran 2022'den bu yana görülen en hızlı artış oldu.
Ağustosta yüzde 3,8 olan yıllık üretici fiyat artışı, eylülde 1,2 puan hızlandı. Fabrikaların satın aldığı girdi fiyatlarındaki artış ise yüzde 6,9'a ulaştı.
Özellikle sanayide kullanılan demir dışı metaller ve kablo malzemeleri yüzde 20, yakıt ve enerji girdileri yüzde 13,6, kimyasal hammaddeler yüzde 12,6 pahalandı.
Girdi fiyatlarının fabrika çıkış fiyatlarından daha hızlı yükselmesi, bazı üreticilerin kâr marjlarını korumasını zorlaştırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Bununla birlikte söz konusu endeksler doğrudan şirket kârlılığını ölçmüyor.
Çin ekonomisindeki dikkat çekici farklılıklardan biri de üretici ve tüketici fiyatları arasında görülüyor. Fabrika çıkış fiyatları yıllık yüzde 5 yükselirken tüketici enflasyonu yalnızca yüzde 0,9 oldu. Gıda ve enerji hariç tutulan çekirdek enflasyon ise yüzde 1 düzeyinde kaldı.
Üstelik tüketici fiyatlarındaki yükselişin önemli bir bölümünde enerji etkisi bulunuyor. Benzin fiyatları yıllık yüzde 16,6 artarken gıda fiyatları yüzde 1,7 geriledi.
Bu ayrım, sanayideki fiyat yükselişinin tüketiciye aynı ölçüde yansımadığını gösteriyor.
Çin'de zayıf iç tüketim ve emlak sektöründeki sorunlar, ekonominin uzun süredir karşı karşıya olduğu temel güçlükler arasında. Bu nedenle ihracatın güçlü büyümesi, iç talepte aynı ölçüde bir canlanma yaşandığı anlamına gelmiyor.
Çin'in dış ticaretindeki büyümede teknoloji sektörünün payı giderek önem kazanıyor. Gümrük verilerine göre yılın ilk dokuz ayında entegre devre ihracatı yüzde 99,1 arttı. Elektrikli otomobil ihracatındaki büyüme yüzde 72,3'e, lityum pil ihracatındaki artış ise yüzde 36,4'e ulaştı.
Bu oranlar yalnızca eylül ayını değil, ocak-eylül döneminin tamamını kapsıyor.
Yapay zekâ altyapısına yönelik küresel yatırımlar, elektronik ve yarı iletken ürünlere olan talebi desteklerken Çin'in yüksek teknoloji ürünlerindeki ihracat kapasitesi de büyüyor.
Böylece ülkenin ihracatı yalnızca geleneksel tüketim mallarına değil, daha yüksek teknoloji içeren ürünlere de dayanıyor.